De toevalsgenerator achter digitale spellen

Hoe kan een spel op een scherm eerlijk verlopen als er geen dobbelsteen rolt, geen kaart wordt geschud en geen wiel draait? Het antwoord ligt bij de toevalsgenerator, een stuk software dat voor elke spelronde een uitkomst bepaalt. Hieronder staat wat zo’n generator precies doet, waarom uitkomsten geen geheugen hebben, hoe onafhankelijke instanties de software beoordelen en welke rol de vergunning en de eigen grenzen van de speler daarnaast spelen. Ook komt aan de orde hoe de stap van fysieke willekeur naar software is verlopen en waarom keuring daarbij een blijvend onderdeel van de sector is gebleven, ook wanneer de techniek verandert.

De RNG als toevalsgenerator

De RNG, voluit random number generator, is een algoritme dat getallen produceert waaruit de uitkomst van een spelronde wordt afgeleid. Zo’n getal wordt vertaald naar een symbool op een rol, een kaart uit een stapel of een vak op een roulettewiel. Strikt genomen gaat het om pseudowillekeur: de getallen volgen uit een rekenregel, maar zijn in de praktijk niet te voorspellen.

Grenzen van een toevalsgenerator

Een RNG heeft geen geheugen. Elke uitkomst staat los van de vorige, zodat een reeks gelijke uitkomsten niets zegt over wat er daarna volgt en er geen patroon bestaat dat een speler kan afleiden. De generator doet bovendien geen uitspraak over een bepaalde persoon of sessie; hij bepaalt alleen de uitkomst van de ronde die op dat moment wordt gespeeld.

Zo laat zich samenvatten wat een RNG wel en niet doet:

• Hij bepaalt per ronde een uitkomst die onafhankelijk is van eerdere rondes.
• Hij onthoudt niet wat eerder is gebeurd en compenseert dus nooit voor een voorgaande reeks.
• Hij past zich niet aan aan het verloop van een speler of aan het tijdstip van de dag.
• Hij zegt niets over de volgende ronde, hoe lang de reeks daarvoor ook was.

Controle door onafhankelijke instanties

Omdat spelers de software zelf niet kunnen inspecteren, wordt de generator beoordeeld door instanties die los staan van de aanbieder. In Nederland verloopt die beoordeling volgens een vast keuringsschema en bij een daartoe aangewezen instantie, zodat niet de aanbieder zelf het laatste woord heeft over de werking van zijn spelsysteem. Voor de speler blijft het proces grotendeels buiten beeld; zichtbaar zijn vooral de website, de spelregels en de informatieschermen. Hoe een aanbieder zijn diensten op de eigen website toelicht, is bijvoorbeeld te zien op nutolstdeventer.nl. Het onderzoek zelf gaat dieper.

Onafhankelijke keuring van de software

Voor de keuring van spelsystemen geldt in Nederland sinds 1 oktober 2024 Keuringsschema 2.1. Daarin staat in grote lijnen beschreven welke onderdelen van een spelsysteem worden getoetst en hoe die beoordeling verloopt. Voor de RNG betekent dat onder meer dat wordt gekeken of de uitkomsten onderling onafhankelijk zijn en of de verdeling aansluit bij de spelregels en bij het vermelde uitkeringspercentage. De beoordeling beperkt zich daarbij niet tot de generator alleen, want ook de vertaling van een getal naar wat de speler op het scherm ziet hoort bij een goed onderbouwd proces, omdat een foutloze generator weinig betekent als de uitkomst verkeerd wordt weergegeven.

Waar in de keten gecontroleerd wordt, laat zich als volgt ordenen:

1. De generator zelf, waarbij wordt gekeken naar de kwaliteit van de gegenereerde getallen.
2. De vertaling van die getallen naar spelresultaten, zoals symbolen, kaarten of vakken.
3. De uitkeringen en het vermelde uitkeringspercentage, die bij de spelregels moeten aansluiten.
4. Het proces rond wijzigingen in de speelsoftware, inclusief de vastlegging daarvan.
5. Het toezicht door de Kansspelautoriteit (KSA) op de aanbieder die een vergunning heeft.

Vergunning als randvoorwaarde

Spellen op afstand mogen in Nederland alleen worden aangeboden door houders van een KOA-vergunning, die de Kansspelautoriteit verleent; de houder moet gevestigd zijn in de EU of de EER. Welke aanbieders een vergunning hebben, is na te gaan in de Kansspelwijzer op de website van de toezichthouder. Binnen dat kader hoort ook de keuring van de spelsoftware.

Let op: De Kansspelwijzer is het officiele overzicht van verleende vergunningen en staat op de website van de Kansspelautoriteit.

Eigen grenzen blijven leidend

Ook een gekeurde generator verandert niets aan het feit dat de speler zelf bepaalt hoeveel tijd en geld hij aan een spel besteedt. Limieten stelt de speler zelf in en een aanbieder mag geen minimumlimiet eisen. Voor nieuwe spelers geldt een maandelijkse stortingslimiet van ten hoogste 350 euro, en 150 euro voor jongvolwassenen tot 24 jaar, tenzij na persoonlijk contact met de aanbieder een hoger bedrag wordt afgesproken. Elke 30 minuten verschijnt bovendien een melding over de duur van de sessie en de ingestelde limieten, en bedragen worden in euro’s getoond in plaats van in fiches of tokens.

Tip: Limieten werken het best als ze vooraf op een rustig moment worden vastgelegd en niet midden in een sessie.

Van fysieke willekeur naar software

Fysieke spellen ontlenen hun willekeur aan voorwerpen: een dobbelsteen die rolt, een stapel kaarten die wordt geschud, een wiel waarin een balletje tot rust komt. Bij digitale spellen neemt een algoritme die rol over. De regels van het spel blijven gelijk, zoals de 37 vakken van het Europese roulettewiel, alleen de bron van de uitkomst is veranderd. Daardoor zijn uitkomsten bij digitale spellen sneller te registreren en op afwijkingen te onderzoeken dan bij materiaal dat slijt.

De tabel zet beide werelden naast elkaar:

Aspect
Fysiek spel
Digitaal spel

Bron van de uitkomst	Dobbelsteen, kaarten of wiel	Algoritme (RNG)
Controle	Toezicht aan tafel en onderhoud van materiaal	Keuring van de software
Tempo	Bepaald door handelingen aan tafel	Direct na elke inzet
Vastlegging	Beperkt tot wat aanwezigen zien	Rondes zijn digitaal vastgelegd

Nieuwe technieken en keuringen

De techniek achter digitale spellen blijft zich ontwikkelen. Sinds het einde van Flash eind 2020 draaien spellen in HTML5 rechtstreeks in de browser, passen ze zich aan het schermformaat aan en worden ze regelmatig bijgewerkt. Elke aanpassing raakt de vraag of de eerder beoordeelde werking intact blijft, en daarom is keuring een terugkerend onderdeel van de sector in plaats van een eenmalige handeling. Ook live-studio’s met echte dealers maken gebruik van optische herkenning om kaarten en wielen digitaal te lezen, terwijl de uitkomst zelf fysiek blijft. Zulke hybride vormen laten zien dat willekeur meer is dan alleen een algoritme.

Bij elke technische vernieuwing blijven drie vragen overeind:

• Is de uitkomst onafhankelijk van eerdere rondes?
• Is de werking beoordeeld door een instantie buiten de aanbieder?
• Komt wat de speler ziet overeen met wat de spelregels beschrijven?

Die vragen maken duidelijk waar de beoordeling om draait, ook als de vorm van het spel verandert. Ze dienen als leidraad bij nieuwe spelvormen, ongeacht of het om een kaartspel, een gokkast of een live-uitzending gaat. Wie de vragen langs een spel legt, ziet snel welke informatie ontbreekt en welke aanwezig is.

Veelgestelde vragen

Waar staat de afkorting RNG voor?

RNG staat voor random number generator, in het Nederlands een toevalsgenerator. Het is een algoritme dat getallen produceert waaruit de uitkomst van een spelronde wordt afgeleid.

Kan een speler een patroon in de uitkomsten ontdekken?

Nee, een RNG heeft geen geheugen en elke uitkomst staat los van de vorige. Een reeks gelijke uitkomsten zegt dus niets over de volgende ronde.

Wie beoordeelt of een toevalsgenerator correct werkt?

Een instantie die los staat van de aanbieder voert de keuring uit, volgens het Nederlandse Keuringsschema 2.1. De Kansspelautoriteit houdt daarnaast toezicht op aanbieders met een vergunning.

Is RTP hetzelfde als volatiliteit?

Nee. RTP is het gemiddelde percentage van de inzetten dat op lange termijn wordt teruggegeven, volgens de Kansspelautoriteit bijvoorbeeld 96 euro per 100 euro inzet. Volatiliteit beschrijft hoe sterk de uitkomsten uiteenlopen en zegt dus iets anders.

Waar is na te gaan welke aanbieders een vergunning hebben?

In de Kansspelwijzer op de website van de Kansspelautoriteit. Dat is het overzicht van verleende vergunningen voor online kansspelen.

Waarom verschijnt tijdens het spelen elke 30 minuten een melding?

De melding toont de duur van de sessie en de ingestelde limieten. Ze is bedoeld als hulpmiddel zodat spelers zelf overzicht houden over tijd en bedragen.